{"id":1079,"date":"2023-07-25T19:03:20","date_gmt":"2023-07-25T17:03:20","guid":{"rendered":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/?p=1079"},"modified":"2023-09-03T15:09:26","modified_gmt":"2023-09-03T13:09:26","slug":"10-bledow-jezykowych-o-ktorych-istnieniu-nie-masz-pojecia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/2023\/07\/25\/10-bledow-jezykowych-o-ktorych-istnieniu-nie-masz-pojecia\/","title":{"rendered":"10 b\u0142\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych, o kt\u00f3rych istnieniu nie masz poj\u0119cia"},"content":{"rendered":"\n<p>Przed Tob\u0105 pierwsza partia dziesi\u0119ciu cz\u0119sto pope\u0142nianych b\u0142\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych r\u00f3\u017cnego typu. Ale za nim do nich przejdziemy, wyja\u015bnijmy sobie, czym jest b\u0142\u0105d j\u0119zykowy.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-cyan-bluish-gray-background-color has-background\"><strong>CZYM JEST B\u0141\u0104D J\u0118ZYKOWY?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wed\u0142ug SJP PWN <a href=\"https:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/blad-jezykowy;3878545.html\" title=\"\">b\u0142\u0105d j\u0119zykowy<\/a> to NIE\u015aWIADOME odst\u0119pstwo od normy j\u0119zykowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na s\u0142owo klucz \u2013 NIE\u015aWIADOME.<em> <\/em>B\u0142\u0119dy j\u0119zykowe mo\u017cemy stosowa\u0107 z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i wtedy NIE s\u0105 one b\u0142\u0119dami.<\/strong> Mog\u0105 by\u0107 elementem gry s\u0142ownej (np. jest\u0119 redaktor\u0119), odzwierciedla\u0107 status spo\u0142eczny bohatera (inaczej b\u0119dzie wys\u0142awia\u0142 si\u0119 bohater, kt\u00f3ry jest politykiem, a inaczej \u2013 kibicem pi\u0142ki no\u017cnej) lub jego wiek (b\u0142\u0119dy u dzieci s\u0105 naturalne, poniewa\u017c dopiero staj\u0105 si\u0119 u\u017cytkownikami j\u0119zyka), a w poezji s\u0142u\u017cy\u0107 jako \u015brodek stylistyczny (np. liczne powt\u00f3rzenia).<\/p>\n\n\n\n<p>Natomiast my zajmiemy si\u0119 dzisiaj w\u0142a\u015bnie tymi nie\u015bwiadomymi b\u0142\u0119dami. Warto je pozna\u0107, a tym samym \u2013 zwi\u0119kszy\u0107 swoj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105. Kolejno\u015b\u0107 przypadkowa.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 1: <s>Dedykowany<\/s> czy przeznaczony?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br>Przygotowali\u015bmy ofert\u0119 <strong>PRZEZNACZON\u0104<\/strong> specjalnie dla Ciebie!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> <br><em>Dedykowa\u0107<\/em> to po\u015bwi\u0119ci\u0107 komu\u015b utw\u00f3r literacki, muzyczny lub dzie\u0142o sztuki, umieszczaj\u0105c w nim lub na nim dedykacj\u0119. Oznacza to, \u017ce <strong>dedykowany mo\u017ce by\u0107 wiersz<\/strong> lub <strong>dedykowana mo\u017ce by\u0107 piosenka<\/strong>. Natomiast <strong>krem jest przeznaczony do ka\u017cdego rodzaju sk\u00f3ry<\/strong>, a <strong>telefon jest przeznaczony dla os\u00f3b starszych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciekawostka:<\/strong> <br><em>Dedykowany<\/em> w znaczeniu <em>przeznaczony<\/em> to kalka z j\u0119zyka angielskiego od wyra\u017cenia <em>dedicated to<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 2: <s>W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie<\/s> czy w ka\u017cdym razie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br><strong>W KA\u017bDYM RAZIE<\/strong> \/ <strong>B\u0104D\u0179 CO B\u0104D\u0179<\/strong> nie wybieram si\u0119 na ten koncert. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> Fraza <em>w ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie<\/em> to przyk\u0142ad <strong>kontaminacji<\/strong>, czyli po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych poprawnych zwrot\u00f3w (w tym przypadku: <em>w ka\u017cdym razie<\/em> oraz <em>b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a<\/em>) w jeden niepoprawny.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 3: <s>Ci\u0119\u017cki orzech do zgryzienia<\/s> czy twardy orzech do zgryzienia?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br>Jury mia\u0142o <strong>TWARDY<\/strong> orzech do zgryzienia. Wszystkie prace trzyma\u0142y bardzo wysoki poziom.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie<\/strong>: <br>Najw\u0142a\u015bciwsza forma frazeologizmu to <em>twardy<\/em> orzech do zgryzienia.<br>Dopuszczalna jest r\u00f3wnie\u017c wersja <em>trudny<\/em> orzech do zgryzienia. <br>Niepoprawne i&nbsp;klasyfikowane jako b\u0142\u0119dy frazeologiczne s\u0105 po\u0142\u0105czenia: <em>ci\u0119\u017cki<\/em> orzech do&nbsp;zgryzienia czy <em>nie lada<\/em> orzech do&nbsp;zgryzienia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jak to zapami\u0119ta\u0107?<\/strong> <br>Orzech ma tward\u0105 \u0142upink\u0119, wi\u0119c jest to TWARDY orzech.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 4: <s>W dniu dzisiejszym<\/s> czy dzisiaj?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br><strong>WCZORAJ<\/strong> by\u0142am na dyskotece. <strong>DZISIAJ<\/strong> id\u0119 do kina. <strong>JUTRO<\/strong> wybieram si\u0119 na koncert.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> <br>S\u0142owo <em>dzisiaj<\/em> samo w sobie precyzuje, \u017ce m\u00f3wimy o dniu. Dodanie do niego s\u0142owa <em>dzisiejszy<\/em> tworzy <strong>pleonazm<\/strong> (potocznie \u201emas\u0142o ma\u015blane\u201d), czyli wyra\u017cenie, w kt\u00f3rym jedna cz\u0119\u015b\u0107 wypowiedzi zawiera tre\u015b\u0107 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 tak\u017ce w drugiej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciekawostka:<\/strong> <br>Wyra\u017cenie <em>w dniu dzisiejszym<\/em> mo\u017cna spotka\u0107&nbsp; w tekstach urz\u0119dowych, kt\u00f3re obfituj\u0105 w tego typu wielowyrazowe po\u0142\u0105czenia. Inne przyk\u0142ady to: ui\u015bci\u0107 op\u0142at\u0119, dokona\u0107 podzia\u0142u, na terenie miasta Warszawa, w miesi\u0105cu maju, zamiast:&nbsp;op\u0142aci\u0107, podzieli\u0107, w Warszawie, w maju. J\u0119zykoznawcy uwa\u017caj\u0105 je za z\u0142o konieczne tekst\u00f3w urz\u0119dowych, jednak w wypowiedziach o innym charakterze s\u0105 zdecydowanie niewskazane. <br>Co ciekawe, pracownicy urz\u0119d\u00f3w coraz cz\u0119\u015bciej podczas redagowania pism kieruj\u0105 si\u0119 zasadami prostego j\u0119zyka, tak \u017ceby by\u0142y one zrozumia\u0142e dla ka\u017cdego, czyli m.in. nie tworz\u0105 takich pleonastycznych, niepotrzebnie rozbudowanych konstrukcji.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 5: <s>Tylko i wy\u0142\u0105cznie<\/s> czy tylko?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br>Dzisiaj zamierzam umy\u0107 <strong>TYLKO<\/strong>\/<strong>WY\u0141\u0104CZNIE<\/strong> piekarnik, lod\u00f3wk\u0119 ju\u017c jutro.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> <br>Wyra\u017cenie <em>tylko i wy\u0142\u0105cznie<\/em> jest przyk\u0142adem<strong> tautologii<\/strong>, czyli konstrukcji wyrazowej, w kt\u00f3rej poszczeg\u00f3lne wyrazy maj\u0105 to samo znaczenie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciekawostka: <br><\/strong>Omawiane wyra\u017cenie jest b\u0142\u0119dne tylko w normie wzorcowej, natomiast w uzusie (czyli w codziennym j\u0119zyku)&nbsp;\u2013 nie.<br>Poprawno\u015b\u0107 nie zawsze idzie w parze z przyzwyczajeniami u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka \ud83d\ude42 Dla mnie osobi\u015bcie wyra\u017cenie <em>tylko i wy\u0142\u0105cznie<\/em> jest r\u00f3wnie\u017c poprawne, gdy u\u017cywamy go \u015bwiadomie w celu wzmocnienia przekazu (np. Upiek\u0119 na \u015bwi\u0119ta tylko i wy\u0142\u0105cznie ciasto dro\u017cd\u017cowe, nic wi\u0119cej!).<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 6: <s>Z wielkiej litery<\/s> czy wielk\u0105 liter\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br>Nazwy w\u0142asne zapisujemy zawsze <strong>WIELK\u0104 \/ DU\u017b\u0104 \/ MA\u0141\u0104 LITER\u0104<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> <br>Konstrukcja&nbsp;<em>z wielkiej \/ du\u017cej \/ ma\u0142ej litery<\/em>&nbsp;jest uwa\u017cana za zbyteczny rusycyzm.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciekawostka:<\/strong> Mo\u017cemy powiedzie\u0107 zar\u00f3wno wielk\u0105 liter\u0105, jak i du\u017c\u0105 \u2013 obie wersje s\u0105 r\u00f3wnie poprawne.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 7: <s>Wydaje si\u0119 by\u0107 najlepszym<\/s> czy wydaje si\u0119 najlepszy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br>Ten model piekarnika <strong>WYDAJE SI\u0118<\/strong> najlepszy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> Konstrukcja <em>wydaje si\u0119 + przymiotnik<\/em> nie potrzebuje rozszerzenia w postaci czasownika <em>by\u0107<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciekawostka:<\/strong> <br>W po\u0142\u0105czeniach z przys\u0142\u00f3wkami i wyra\u017ceniami r\u00f3wnowa\u017cnymi przys\u0142\u00f3wkom musimy zachowa\u0107 w konstrukcji czasownik by\u0107, np. wydaje si\u0119 by\u0107 w pobli\u017cu \/ niedaleko \/ w domu.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 8: <s>Cofa\u0107 si\u0119 do ty\u0142u<\/s> czy cofa\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad<\/strong>: <br>Kierowca ci\u0119\u017car\u00f3wki wjecha\u0142 w \u015blep\u0105 uliczk\u0119 i nie m\u00f3g\u0142 <strong>WYCOFA\u0106<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie: <\/strong><br>Fraza <em>cofa\u0107 si\u0119 do ty\u0142u<\/em> to r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142ad <strong>pleonazmu<\/strong>. Nie mo\u017cemy przecie\u017c cofa\u0107 si\u0119 do przodu, w bok lub do g\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 9: \u015aredniozaawansowany czy \u015brednio zaawansowany?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br>M\u00f3j poziom j\u0119zyka angielskiego oceniam na <strong>\u015aREDNIO ZAAWANSOWANY<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> <br>Przys\u0142\u00f3wek <em>\u015brednio<\/em> z przymiotnikami zapisujemy oddzielnie. Inne przyk\u0142ady to: \u015brednio trwa\u0142y, \u015brednio \u0142adny, \u015brednio dost\u0119pny.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uwaga!<\/strong> <br>Przys\u0142\u00f3wek&nbsp;ten&nbsp;mo\u017ce by\u0107 zapisany \u0142\u0105cznie z przymiotnikiem, wtedy gdy dane wyra\u017cenie opisuje trwa\u0142\u0105 cech\u0119 opisywanego obiektu, np.: \u015bredniozmineralizowana woda, \u015brednioziarnista kawa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Protip: <\/strong><br>Sprawd\u017a swoje CV! \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#9dcdc6\"><strong>B\u0142\u0105d nr 10: <s>P\u00f3\u0142tora godziny<\/s>\/<s>p\u00f3\u0142torej roku<\/s> czy p\u00f3\u0142torej godziny\/p\u00f3\u0142tora roku?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"dk-text-in-frame\"><strong>Przyk\u0142ad:<\/strong> <br>Do ciasta nale\u017cy doda\u0107 <strong>P\u00d3\u0141TOREJ<\/strong> cytryny.<br>Na wizyt\u0119 u lekarza musz\u0119 czeka\u0107 <strong>P\u00d3\u0141TORA<\/strong> roku.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyja\u015bnienie:<\/strong> <br>Oba liczebniki \u2013 p\u00f3\u0142torej i p\u00f3\u0142tora \u2013 s\u0105 poprawne, ale ich u\u017cycie zale\u017cy od rodzaju rzeczownika.&nbsp;P\u00f3\u0142tora \u0142\u0105czy si\u0119 z rzeczownikami rodzaju m\u0119skiego i nijakiego (p\u00f3\u0142tora roku, p\u00f3\u0142tora kilograma, p\u00f3\u0142tora jab\u0142ka), a p\u00f3\u0142torej &#8211; \u017ce\u0144skiego (p\u00f3\u0142torej cytryny, p\u00f3\u0142torej godziny, p\u00f3\u0142torej szklanki).<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Zaskoczy\u0142am Ci\u0119 czym\u015b? Daj zna\u0107 w komentarzu! \ud83d\ude42<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#e3e3e3\"><strong>Je\u015bli chcesz, \u017cebym to ja zaopiekowa\u0142a si\u0119 Twoim tekstem, <a href=\"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/kontakt\/\">napisz do mnie<\/a>!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#e3e3e3\">Wi\u0119cej ciekawostek j\u0119zykowych znajdziesz na moim Instgramie <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/drobnakorekta\/\" title=\"\">@drobnakorekta<\/a>. <br><br>A je\u015bli interesuj\u0105 Ci\u0119 r\u00f3wnie\u017c zagadnienia zwi\u0105zane z korekt\u0105 tekst\u00f3w, przeczytaj poni\u017csze artyku\u0142y: <a href=\"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/2023\/05\/27\/czym-sie-rozni-redakcja-od-korekty\/\" title=\"\">czym si\u0119 r\u00f3\u017cni redakcja od korekty<\/a> i<a href=\"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/2023\/05\/13\/czy-korekta-tekstu-jest-potrzebna\/\" title=\"\"> dlaczego korekta tekst\u00f3w jest potrzebna<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przed Tob\u0105 pierwsza partia dziesi\u0119ciu cz\u0119sto pope\u0142nianych b\u0142\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych r\u00f3\u017cnego typu. Ale za nim do nich przejdziemy, wyja\u015bnijmy sobie, czym jest b\u0142\u0105d j\u0119zykowy. CZYM JEST B\u0141\u0104D J\u0118ZYKOWY? Wed\u0142ug SJP PWN &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1516,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[3,1],"tags":[],"class_list":["post-1079","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dla-autorow","category-dla-korektorow","latest_post"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1079"}],"collection":[{"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1079"}],"version-history":[{"count":93,"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1079\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1634,"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1079\/revisions\/1634"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/drobnakorekta.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}